Portret van Van Gogh, zonnebloemen schilderend, 1888

Paul Gauguin (1848-1903)

  • Olieverf op doek, 73 x 91 cm
  • Van Gogh Museum, Amsterdam
    (Vincent van Gogh Stichting)

In dit schilderij heeft Gauguin zijn vriend Van Gogh afgebeeld terwijl hij zonnebloemen schildert. Hij kan de schilder echter niet precies op deze manier aan het werk hebben gezien, want in de tijd dat hij dit schilderij maakte, bloeiden er geen zonnebloemen. Maar dat was voor Gauguin geen probleem. Terwijl Van Gogh meestal de waargenomen werkelijkheid als uitgangspunt nam, componeerde Gauguin zijn schilderijen vaak vanuit zijn geheugen en zijn fantasie.

Dit portret van Van Gogh ontstond in november 1888, toen Gauguin in Arles verbleef. Van Gogh had hem gevraagd naar Arles te komen, omdat hij in het 'gele juis' een kunstenaarskolonie wilde stichten. Gauguin bleef echter maar twee maanden, omdat de schilders al snel met elkaar in conflict raakten.

Meer informatie over "Portret van Van Gogh, zonnebloemen schilderend"

Cloisonnisme

Gauguins vroege werk was beïnvloed door het Impressionisme, maar al spoedig ontwikkelde hij zich in een andere richting. Onder invloed van de Japanse prentkunst en van zijn collega Emile Bernard ontstond deze werkwijze met grote kleurvlakken en sterke contouren. Deze stijl wordt wel 'cloisonnisme' genoemd; het Franse 'cloison' - tussenschot - verwijst daarbij naar de sterke lijnen tussen de kleurvlakken.

Gauguin in Arles

Gauguin maakte dit portret van zijn collega in november 1888, toen hij een tijdje in Arles verbleef. Van Gogh had al herhaaldelijk gevraagd of Gauguin naar de Provence wilde komen, omdat hij in Arles een kunstenaarskolonie wilde stichten, een ‘atelier van het zuiden’. Toen Gauguin er eenmaal was, ontstonden er echter al spoedig problemen en ruzies. Op 23 december explodeerde de situatie. Van Gogh bedreigde zijn vriend met een mes. Geheel buiten zinnen, sneed hij een stukje van zijn eigen oor af. Kort na deze ruzie vertrok Gauguin uit Arles. Van Gogh werd in het ziekenhuis opgenomen en bleef daar tot 7 januari.

Doodmoe en gespannen
In het portret, dat enkele weken voor de uitbarsting ontstond, lijkt al enige spanning voelbaar. Toen Vincent het zag schijnt hij gezegd te hebben dat hij zichzelf er wel in herkende, maar dat hij afgebeeld was alsof hij gek was geworden. Later schreef hij echter aan Theo: ‘Mijn gezicht is sindsdien heel wat opgeklaard, maar ik ben het echt, doodmoe en uiterst gespannen, zoals ik toen was.’

Compositie

Het tafereel is weergegeven vanuit een hoog standpunt, waarbij alle essentiële onderdelen door de randen van het beeldvlak worden afgesneden: de schilder zelf, zijn palet en ezel en het tafeltje met de vaas met zonnebloemen. Het midden is vrij leeg. Gauguin koos vaker voor zulke ongewone composities met afsnijdingen, bijvoorbeeld in zijn Studie voor Vrouw in het hooi. Hij schilderde de beeltenis van zijn vriend op jute en bracht de verf dun en vrij droog op. Van dichtbij is de grove, korrelige structuur van het oppervlak goed te zien.

Copyright 2005-2014 - Van Gogh Museum | Colofon | Disclaimer | Links