Kop van een skelet met brandende sigaret, 1886

Vincent van Gogh (1853-1890)

  • Olieverf op doek, 32 X 24.5 cm
  • Van Gogh Museum, Amsterdam
    (Vincent van Gogh Stichting)
  • F 212


Dit curieuze en ietwat lugubere schilderijtje is niet gedateerd. Van Gogh maakte het waarschijnlijk in de winter van 1885-86, tijdens zijn verblijf in Antwerpen. De schilder was in november 1885 vanuit Nuenen naar Antwerpen vertrokken en had zich in januari 1886 ingeschreven aan de kunstacademie, om daar naar model te kunnen werken.

Op de traditionele Antwerpse academie kregen de studenten les in het kopiëren van prenten, het natekenen van gipsafgietsels en - als ze wat verder waren - het schilderen naar model. Om de menselijke anatomie te bestuderen, werd vaak gebruik gemaakt van een skelet.
Deze schedel met sigaret is zonder twijfel als grap bedoeld en waarschijnlijk ook als ironisch commentaar op de traditionele lesmethoden van de academie.

Meer informatie over "Kop van een skelet met brandende sigaret"

Conflicten

De strenge schoolse aanpak van de academie strookte helemaal niet met Van Goghs opvattingen. Zijn manier van tekenen werd door docenten te grof bevonden en Van Gogh, op zijn beurt, noemde de resultaten die de traditionele werkwijze opleverde ‘droogkloterig’. Hij kwam dan ook al snel met docenten in conflict en hield de lessen al na enkele weken voor gezien.

Schedels en skeletten


Van de kunstenaar zijn nog twee tekeningen met een soortgelijke ‘atelierhumor’ bekend: een hangend skelet met een kat in een vensterbank, ook uit Antwerpen, en een gipsmodel dat onder een grote mannenhoed verdwijnt uit zijn Parijse tijd.
In de winter van 1887-1888 ontstonden nog twee schilderijen van schedels, zwevend voor een fel gele achtergrond. Ook hier gaf de kunstenaar een heel eigen weergave van dit eeuwenoude symbool van de vergankelijkheid van de mens.

Bargue als voorbeeld

Voordat Van Gogh naar Antwerpen kwam, had hij op een andere manier geprobeerd zich de beginselen van de tekenkunst eigen te maken. Hij tekende reprodukties uit geïllustreerde tijdschriften na en bestudeerde de populaire kunstenaarshandboeken van de Fransman Charles Bargue: ‘Cours de dessin’ en ‘Exercises au fusain pour préparer à l’étude de l’académie d’après nature’ uit 1871. Van Gogh kopieerde de voorbeelden letterlijk of nam houdingen over in zijn meer ‘aangeklede’ tekeningen.

Gipsmodellen in olieverf


Ook na Antwerpen bleef Van Gogh het academische tekenen oefenen. In Parijs nam hij lessen op het atelier van Fernand Cormon, waar hij onder meer gipsmodellen natekende. Hij kreeg er steeds meer bedrevenheid in en voerde ook een aantal studies uit in olieverf, in een lossere en vrijere stijl. De kleurrijke weergave van licht en schaduw op de beelden toont al enige invloed van het Impressionisme op Van Goghs werk.

Copyright 2005-2014 - Van Gogh Museum | Colofon | Disclaimer | Links