Roulin Special - Deel 3/5
Leestijd, ca. 2,5 minuut
Armand Roulin was de oudste zoon van Joseph en Augustine. Vincent van Gogh maakte drie portretten van hem, waarin zijn uitstraling steeds zelfverzekerder en ‘volwassener’ lijkt te worden.
Het vlassige snorretje laat zien dat Armand geen kind meer is. Maar hij is ook nog niet volwassen, want hij heeft nog geen volle baard zoals zijn vader. Niet alleen zijn uiterlijk, ook zijn houding heeft invloed op zijn uitstraling in de schilderijen. In het eerste portret zien we de 17-jarige vanaf de zijkant met een ingetogen blik, in de andere twee heeft hij aan zelfvertrouwen gewonnen en kijkt hij ons recht aan.
Vincent van Gogh, Armand Roulin, 1888, olieverf op doek, 65,5 × 54,3 cm, Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam. Verworven met de verzameling van D.G. van Beuningen. Foto: Studio Tromp
Vincent van Gogh, Armand Roulin, 1888, olieverf op doek, 65 × 54,1 cm, Museum Folkwang, Essen. Foto: Museum Folkwang Essen—ARTOTHEK
Vincent van Gogh, Armand Roulin, 1888, olieverf op doek, 47,5 × 39 cm Privécollectie. Foto: P. Schaelchli
De eerste twee portretten van Armand maakte Vincent in november 1888, vlak na elkaar. De werken zijn snel geschilderd, met grote kleurvlakken, sterke contouren en grove penseelstreken. Vooral het tweede portret lijkt spontaan geschilderd: op sommige plekken zie je nog kale stukken doek door het gele jasje heen. Alleen in de gezichten werkte Vincent details uit met kleinere verfstreken. Onderzoek met een microscoop toonde aan dat Vincent voor de twee portretten eerst een ondertekening in houtskool maakte. Mogelijk kon hij daarom zo snel de verf op het doek zetten.
Het lijkt erop dat Armand in de eerste twee portretten dezelfde kleding draagt, alleen het jasje heeft een andere kleur. Het is goed denkbaar dat Vincent het naar eigen inzicht felgeel heeft geschilderd, om een bepaald kleureffect in combinatie met de achtergrond te bereiken.
In het eerste portret van Armand paste Vincent ook al kleurcontrasten toe. Hoewel de strik om Armands hals nu wit lijkt, was deze oorspronkelijk meer roze van kleur – een subtiel contrast met de groene achtergrond. Vincent experimenteerde in het eerste portret met het afwisselend aanbrengen van transparante en dekkende verf. Zo is het borstzakje heel subtiel weergegeven. Het lijkt bijna ‘weggepoetst’, waardoor de aandacht van de kijker niet afgeleid wordt van Armands ingetogen blik.
Het derde portret van Armand verschilt sterk van de eerste twee. Het lijkt erop dat Vincent dit schilderij in de avond maakte bij gaslicht. Het schilderij vertoont veel overeenkomsten met het vierde portret van Armands vader, Joseph: ze hebben allebei dezelfde vlakke, felgele achtergrond en weinig details in de haren en in het gezicht. De snor van Armand is nu als een vlek weergegeven, en de afzonderlijke haartjes uit de eerdere portretten ontbreken. In het vierde portret van Joseph Roulin heeft Vincent op vergelijkbare manier de baard weergegeven.
Vincent van Gogh, Armand Roulin, 1888, olieverf op doek, 47,5 × 39 cm Privécollectie. Foto: P. Schaelchli
Vincent van Gogh, Joseph Roulin, 1888, olieverf op doek, 65 × 54 cm , Kunst Museum Winterthur. Schenking van de erfgenamen van Georg Reinhart, 1955. Foto: SIK-ISEA, Zürich, Martin Stollenwerk
Toen Joseph werd overgeplaatst naar Marseille, duurde het even voordat het gezin weer bij elkaar kon zijn. Armand verhuisde met zijn moeder, broertje en zusje naar Lambesc, waar ze tijdelijk bij hun oma gingen wonen. Armand (of zijn moeder) nam het tweede portret mee; Vincents bedankje voor het poseren.
Armand ging in Lambesc als smid aan de slag en schreef zich in 1890 in voor het leger. Later werkte hij als politieagent en daarna als vredesofficier in Tunesië, waar hij vele jaren woonde. Armand trouwde twee keer en overleed in Nice in 1945.
Archieffoto van Armand Roulin op 50-jarige leeftijd, 1921
In de volgende aflevering kom je meer te weten over de drie portretten die Vincent van Gogh maakte van Armands broertje: de 11-jarige Camille.