Familie Roulin: wie is wie?
Ga door met lezen
Joseph Roulin (1841-1903)
Joseph Roulin werd op 4 april 1841 geboren in Lambesc in Zuid-Frankrijk, op zo'n 60 km ten oosten van Arles. Hij trouwde met Augustine op 31 augustus 1868. Samen kregen ze vier kinderen: Armand, Camille, Marcelle en Cornélie.
In de zomer van 1888 was Joseph Roulin postbeambte op het station van Arles. Hij was als brigadier-chargeur verantwoordelijk voor het laden en lossen van de post die per trein werd vervoerd. Vincent van Gogh was een paar maanden eerder in Arles komen wonen. Hij kwam vaak op het station om schilderijen naar zijn broer Theo in Parijs te sturen. Zeer waarschijnlijk hebben Roulin en Van Gogh elkaar daar voor het eerst ontmoet, of in het Café de la Gare vlakbij het station.
De beide mannen zagen elkaar vaak in dat café en raakten bevriend. Roulin was een opvallende verschijning met zijn grote baard en blauwe uniform met goudkleurige knopen.
Joseph poseerde voor het eerst voor Van Gogh op de dag dat zijn dochter Marcelle werd geboren. Vincent schilderde in totaal zes portretten van Joseph.
Vincent schreef aan zijn broer Theo over Roulin:
‘Nu ben ik bezig met een ander model, een postbode in blauw uniform met goud versierd, een forse bebaarde kop, erg socratisch. Een verwoed republikein, net als père Tanguy. Een interessantere man dan heel wat andere lui.’
Joseph Roulin werd Vincents grote steun en toeverlaat toen Vincent in een diepe crisis belandde na een ruzie met Paul Gauguin en vlak voor kerst 1888 zijn oor afsneed. Toen Vincent werd opgenomen in het ziekenhuis, bezocht Roulin hem daar zo vaak hij kon en hield contact met Theo.
In januari 1889 werd Joseph overgeplaatst naar Marseille. Augustine en de kinderen trokken tijdelijk in bij haar moeder in Lambesc.
Van Gogh schreef daarover op 17 januari 1889:
‘Roulin gaat vertrekken, en dat de 21e al; hij wordt in Marseille aangesteld. De salarisverhoging is minimaal en hij is genoodzaakt zijn vrouw en zijn kinderen een poosje achter te laten, want die kunnen pas veel later komen, omdat de uitgaven voor een heel gezin in Marseille hoger zouden zijn.’
Joseph ging op zijn 55ste met pensioen bij de posterijen en werkte daarna als metaalbewerker. Hij overleed in 1903 in Marseille. Hij was 62 jaar oud.
Vincent van Gogh, Postbode Joseph Roulin, 1888, Olieverf op doek, 81,3 × 65,4 cm, Museum of Fine Arts, Boston, Schenking van Robert Treat Paine, Foto © Museum of Fine Arts, Boston
Joseph Roulin op 60- of 61-jarige leeftijd, 1902
Augustine Roulin (1851-1930)
Augustine werd geboren op 9 oktober 1851 in Lambesc, Zuid-Frankrijk. Zij overleed op 5 april 1930 en werd 78 jaar.
Augustine was hoogzwanger toen Vincent eind juli 1888 aan het portret van haar man begon. Zij was naar Lambesc teruggegaan om in haar ouderlijk huis te bevallen. Hun zonen Armand en Camille waren bij haar. Op 31 juli werd dochter Marcelle geboren.
Vincent van Gogh schreef die dag aan zijn zus Willemien:
‘ik ben nu bezig aan ’t portret van een brievenbode met zijn donkerblauwe uniform met geel. […] Zijn vrouw is vandaag bevallen en hij is dus erg het heertje en blinkt van satisfactie’.
Eind augustus keerde Augustine met haar drie kinderen terug naar Arles.
Eind november poseerde haar echtgenoot Joseph opnieuw voor Van Gogh, daarna was het de beurt aan Augustine en haar kinderen. Nadat Vincent twee portretten van Augustine met de vier maanden oude Marcelle op schoot had geschilderd, wilde hij een portret maken van haar als la berceuse.
La berceuse betekent zowel wiegster als slaapliedje. Vincent zocht niet zozeer naar een gelijkenis met Augustine, maar naar een symbool voor moederschap. Hij vond haar daarvoor het perfecte model. In totaal schilderde hij vijf versies van Augustine als la berceuse.
In 1897 kregen Augustine en Joseph nog een dochter: Cornélie. Augustine keerde na Josephs overlijden in 1902 met haar dochters Marcelle en Cornélie terug naar haar geboorteplaats Lambesc. Daar woonden ze in het huis dat Augustine van haar ouders had geërfd. Cornélie overleed jong, in 1904, en Marcelle verliet het huis in 1908, toen ze trouwde. Augustine woonde nog een lange tijd samen met haar zoon Camille.
Na Camilles dood in 1922 verhuisde ze naar Parijs. Daar woonde ze in bij Marcelle, tot aan haar dood in 1930.
Vincent van Gogh, Augustine Roulin (La Berceuse), 1889, Olieverf op doek, 92,7 × 72,7 cm, Museum of Fine Arts, Boston, Legaat van John T. Spaulding, Foto © Museum of Fine Arts, Boston
Augustine Roulin op 70-jarge leeftijd, 1921
Armand Roulin (1871-1945)
Armand werd geboren op 5 mei 1871 en was de oudste zoon van Joseph en Augustine Roulin. Van Gogh schilderde drie portretten van hem toen hij 17 jaar was. Armand was toen in de leer bij een smid.
Toen zijn vader Joseph werd overgeplaatst naar Marseille in januari 1889, duurde het even voordat het gezin weer bij elkaar kon zijn. Armand verhuisde met zijn moeder, broertje en zusje naar Lambesc, waar ze tijdelijk bij hun oma gingen wonen.
Armand ging daar als smid aan de slag en nam in 1890 dienst in het leger. Later werkte hij als politieagent en als ordehandhaver in Tunesië, waar hij jarenlang woonde.
Hij trouwde twee keer en overleed in Nice op 14 november 1945. Armand werd 74 jaar.
Vincent van Gogh, Armand Roulin, 1888, Museum Folkwang, Essen
Armand Roulin op 50-jarige leeftijd, 1921
Camille Roulin (1877-1922)
Camille was de tweede zoon van Joseph en Augustine. Hij werd geboren op 10 juli 1877 en was 11 jaar toen hij door Vincent van Gogh werd geschilderd.
Hij hielp zijn vader Joseph bij het schrijven van brieven aan Theo van Gogh toen Vincent in het ziekenhuis lag, en ook later aan Vincent toen die in Saint-Rémy woonde. Joseph maakte veel spelfouten en liet Camille daarom vaak de brieven schrijven.
Camille nam in 1890 dienst bij de marine en ging daarna het leger in. Hij werd driemaal uitgezonden naar Saigon in de Franse kolonie Indochine (nu Ho Chi Minhstad, Vietnam).
In 1905 keerde hij terug naar Lambesc, waar hij na Marcelles huwelijk in 1908 bij zijn moeder introk trok en werkte een tijd als metselaar. Hij hielp bij de wederopbouw van het dorp na een grote aardbeving in 1909.
Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 werd Camille naar het front gestuurd. Twee jaar later werd hij vrijgesteld om medische redenen. Hij overleed in 1922 op 44-jarige leeftijd als gevolg van de tuberculose die hij in de oorlog had opgelopen.
Vincent van Gogh, Portret van Camille Roulin, 1888, Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting)
Camille op 32-jarige leeftijd, 1909
Marcelle Roulin (1888-1980)
Marcelle was het jongste kind van Joseph en Augustine toen Vincent van Gogh het gezin leerde kennen. Zij werd geboren op 31 juli 1888 en was een paar maanden oud toen Van Gogh haar portret schilderde. Ze werd in totaal vijf keer door hem geschilderd: drie portretjes van haar alleen, en twee samen met haar moeder Augustine.
Marcelle trouwde in 1908, verhuisde met haar man naar Parijs en kreeg daar een dochter, Rose-Renée (1911-1996). Met haar keerde Marcelle uiteindelijk weer terug naar Zuid-Frankrijk, waar ze op 22 februari 1980 op 91-jarige leeftijd overleed.
Van de Roulin-kinderen was Marcelle de enige die zelf een kind kreeg. Haar dochter had geen kinderen, en was daarmee de laatste afstammeling van het gezin van Joseph en Augustine Roulin.
Vincent van Gogh, Marcelle Roulin, 1888, Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting)
Marcelle Roulin op 67-jarige leeftijd, 1955. Op de schoorsteenmantel staan ingelijste reproducties van de portretten van Marcelles ouders: The Postman (MFA Boston) en La Berceuse.
Wat gebeurde er met de portretten?
Als dank voor het poseren ontving elk gezinslid een portret van Vincent van Gogh. Tien jaar na Van Goghs dood verkocht Joseph Roulin de vijf portretten samen met twee landschappen en een stilleven van Van Gogh aan de Parijse kunsthandelaar Ambroise Vollard.
Voor die acht schilderijen kreeg hij 450 francs. Dat was een schijntje, want 10 jaar eerder had Anna Boch al 400 francs betaald voor één Van Gogh-schilderij. Roulin had geen idee wat de kunstwerken waard waren. Vollard was er wel van op de hoogte, en greep zijn kans. Joseph had het geld blijkbaar hard nodig, want hij had maar een mager pensioen en een zwakke gezondheid.
De 26 portretten die Vincent van Gogh van de familie Roulin maakte, raakten over de hele wereld verspreid. Ze kwamen terecht in musea in Nederland, Zwitserland, Duitsland, Brazilië en de Verenigde Staten. Een paar werken kwamen terecht in particuliere verzamelingen.
Twee portretten, eentje van Camille en eentje van Marcelle zijn altijd bij de familie Van Gogh gebleven en nu te zien in de collectie van het Van Gogh Museum.
Meer weten over deze familie en hun portretten?
Wil je nog meer te weten komen over de familie Roulin en de portretten die Vincent van Gogh van hen schilderde? Meld je dan aan voor de nieuwsbriefspecial met verdiepende verhalen in vijf afleveringen.