Dreams of nature. Symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky

24.02.12_17.06.12

Het symbolisme was een toonaangevende stroming in de schilderkunst in de late 19de eeuw. De stroming kwam voort uit de filosofie en poëzie en was nauw verbonden met muziek. Kunstenaars wilden dromen en visioenen oproepen in plaats van de zichtbare werkelijkheid, als reactie op de groeiende industrialisering en het materialisme in Europa. Hun werken weerspiegelden gevoelens van angst en pessimisme, maar ook een verlangen naar spiritualiteit en mythologie.


Akseli Gallen-Kallela (1865-1931), Het Meer van Keitele, 1905, Lahti Art Museum, Viipuri FoundationSymbolistische landschappen in Europa
Dit is de eerste tentoonstelling gewijd aan het symbolistische landschap in Europa. Circa 70 poëtische en suggestieve schilderijen van de natuur uit de periode 1880–1910 geven een nieuwe kijk op deze intrigerende stroming. In hun landschappen verbeeldden kunstenaars hun visie op de dood, dromen, oneindigheid en de kosmos, gevoelens van nationalisme of ideeën over de wetenschap en de moderne tijd.


Symbolisme in het Van Gogh Museum
Om een compleet beeld te geven van het leven en werk van Van Gogh in de context van de tijd, verzamelt en presenteert het museum ook kunst van zijn tijdgenoten uit de periode 1830-1920. De vaste collectie bevat onder meer werk van belangrijke symbolisten zoals Paul Gauguin en Odilon Redon, Van Gogh zelf wordt ook vaak beschouwd al een vroege symbolist. De ritmes en energieën van de natuur en de verbondenheid van de mens met het land zijn typisch symbolistische thema's die ook Van Gogh bezig hielden. In de tentoonstelling nemen Van Gogh's schilderijen De zaaier en Korenveld met maaier een belangrijke plaats in.


Van voorlopers symbolisme tot pioniers van abstractie

Edvard Munch, Melancholie, 1894/96, Bergen Kunstmuseum, Rasmus Meyers Samlinger, © Munch Museum / Munch Ellingsen Group c/o Pictoright Amsterdam 2011De tentoonstelling bestrijkt een breed gebied, van voorlopers van het symbolisme zoals Böcklin en Whistler, tot Mondriaan en Kandinsky, die de aanzet gaven tot belangrijke 20e-eeuwse stromingen zoals surrealisme en abstractie. Werken van beroemde schilders als Monet, Gauguin, Van Gogh en Munch worden gepresenteerd naast die van minder bekende, maar evenzeer fascinerende kunstenaars uit bijvoorbeeld Scandinavië en Oost-Europa.

Muziek bij de tentoonstelling
Het symbolisme kwam voort uit de filosofie en poëzie en was nauw verbonden met muziek. Zo liet Kandinsky zich inspireren door de muziek van Schönberg en schreef Rachmaninov een compositie bij Het dodeneiland van Böcklin. In de tentoonstelling kun je deze kruisbestuiving tussen de verschillende kunstdisciplines zelf ervaren door composities te beluisteren uit de tijd van het symbolisme.

Thema’s
Vincent van Gogh (1853-1890), Korenveld met maaier, 1889, Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting)De tentoonstelling is ingedeeld in zes thema’s:
  • Oude en nieuwe paradijzen: kunstenaars als Böcklin, Von Stuck en Puvis de Chavannes lieten zich inspireren door de klassieke oudheid en mythologie. Anderen, zoals Signac en Gauguin, zochten het paradijs op ongerepte plekken, ver weg van de moderne maatschappij.
  • Natuur en suggestie: meer dan een getrouwe weergave van de werkelijkheid zijn de landschappen van symbolisten als Gallen-Kallela, Sohlberg en Hodler een reflectie van de gevoelens die de natuur opriep bij de kunstenaar.
  • Dromen en visioenen: Gauguin, Munch en Malczewski probeerden de poort naar het onderbewustzijn open te duwen en schilderden dromen en visioenen, de wereld achter de waarneembare werkelijkheid.
  • Stille steden: in de ogen van veel symbolistische kunstenaars was het moderne stadsleven bedreigend. Whistler, Degouve de Nuncques en Khnopff transformeerden de stad tot een mysterieus droomachtig landschap, ontsproten aan de herinnering en de verbeelding.
  • De kosmos: in hun landschappen verbeeldden schilders als Watts, Van Gogh en Willumsen ideeën over natuurkrachten, kosmische energie, de eeuwige cyclus van de seizoenen en de nietigheid van de mens tegenover de natuur.
  • Naar het mystieke: in hun zoektocht naar de manier om het hogere en het spirituele uit te drukken, legden veel kunstenaars verbanden tussen schilderkunst en muziek (Whistler, Signac, Ciurlionis) en werden de eerste stappen richting de abstractie gezet (Mondriaan en Kandinsky).



Reizende tentoonstelling

Dreams of nature is samengesteld door gastconservatoren Rodolphe Rapetti en Richard Thomson, specialisten op het gebied van de landschapschilderkunst en het symbolisme. De tentoonstelling wordt georganiseerd in samenwerking met The National Galleries of Scotland, Edinburgh (14 juli - 14 oktober 2012) en Ateneum Art Museum, Finnish National Gallery, Helsinki (16 november 2012 - 17 februari 2013).

Publicatie
Gedroomde landschappen. Symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky door Rodolphe Rapetti, Richard Thomson,  Frances Fowle en Anna-Maria von Bonsdorff.
In deze publicatie presenteren de auteurs een geheel nieuwe visie op de bijzondere werken van voorlopers van het symbolisme zoals Böcklin en Whistler, tot Kandinsky en Mondriaan, die met hun variaties op landschappelijke thema’s de aanzet gaven tot hun latere abstractere werk.
208 pagina’s, 130 illustraties, Nederlands, Engels, € 29,95 (museumeditie). Ook in Frans en Duits beschikbaar, Van Gogh Museum/The National Galleries of Scotland/Ateneum Art Museum, uitgever: Mercatorfonds, co-editie Thames & Hudson (Engels), Actes Sud (Frans) en Belser Verlag (Duits). Te koop in de museumwinkel, de museumshop op het Museumplein, Van Gogh Museum online shop en in de boekhandel.

Zondaglezingen

  • 26 februari 2012 - Europe 1900: New landscapes for changing times door Richard Thomson, Watson Gordon Professor of Fine Art, University of Edinburgh (Engels gesproken)
  • 18 maart 2012 – ‘Zoo nadert men de geest’ – Over symbolisme in literatuur en schilderkunst door Maarten van Buuren, hoogleraar Moderne Franse Letterkunde, Universiteit Utrecht
  • 1 april 2012 - Symbolist landscapes and silent cities door Frances Fowle, Curator of French Art, National Galleries of Scotland (Engels gesproken)
  • 6 mei 2012 - Gedroomde landschappen en muziek: Van Debussy tot Schönberg door Edwin Becker, hoofdconservator tentoonstellingen, Van Gogh Museum.

 
Rondleidingen

Elke zaterdag om 14 uur (Engelstalig) en 15 uur (Nederlandstalig) en op vrijdagavond om 19 uur (Engelstalig) en 20 uur (Nederlandstalig) zijn er rondleidingen door de tentoonstelling, waaraan je gratis kunt deelnemen. Meld je hiervoor aan bij de informatiebalie in de centrale hal van het museum.

Gratis schilderworkshops
Tijdens de tentoonstelling organiseert het Van Gogh Museum elke zondagochtend van 10.30 tot 12.30 uur een gratis workshop voor volwassenen. Na een kort bezoek aan de tentoonstelling leggen de deelnemers zelf hun ‘ziel en zaligheid’ in een landschap, met pastelkrijt of acrylverf. Je kunt leren hoe je emotionele effecten bereikt door kleur en schildertechniek. Meer informatie.

Kinderworkshops
In het weekend kunnen kinderen tijdens de tentoonstelling een landschap met gevoel maken. Bekijk meer informatie op www.vangoghmuseum.nl/workshops.

Vrijdagavonden
Het Van Gogh Museum is iedere vrijdag open tot 22 uur met wekelijks een rondleiding en DJ en elke maand een thema-avond met een uitgebreid programma. Bekijk het volledige programma op www.vangoghmuseum.nl/vrijdagavonden.

 

logo RCEDe tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door de rijksoverheid: de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft een indemniteitsgarantie toegekend.



Logo Prins Bernhard Cultuurfonds

Dreams of nature is mogelijk met steun van het Prins Bernhard Cultuurfonds.


Logo Linklaters
Linklaters is sponsor van de kinderworkshops tijdens de tentoonstelling Dreams of nature. Symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky.

Copyright 2005-2014 - Van Gogh Museum | Colofon | Disclaimer | Links