Van Gogh Museum verwerft twee werken van Camille Pissarro

Twee bijzondere pointillistische werken van de door Van Gogh bewonderde ‘père Pissarro’

20 april 2011

Het Van Gogh Museum heeft de collectie verrijkt met twee pointillistische werken van Camille Pissarro (1831-1903): het schilderij Het Hooien, Éragny (1887) en de gouache Koeienhoedster bij ochtendzon (1887). De werken zijn vanaf 20 april te bezichtigen op de eerste verdieping van het Rietveldgebouw, samen met de pointillistische werken Zelfportret (1887) en Tuin met geliefden: Square Saint-Pierre (1887) van Van Gogh.
De relatie tussen Vincent én Theo van Gogh en Camille Pissarro was hecht. Het was met name de ervaren Pissarro – door Van Gogh respectvol aangeduid met ‘père Pissarro’ – die van groot belang is geweest voor de modernisering van Van Goghs kleurgebruik en zijn experimenteer-drift met de pointillistische schildertechniek in Parijs.


Directeur Axel Rüger: “Dit werk van Pissarro is een belangrijke en representatieve aanvulling op de bescheiden collectie pointillistische werken van het Van Gogh Museum. Hiermee zijn we in staat om een belangrijke en tot nu toe ontbrekende schakel in Van Goghs Parijse experimenten in kleur en techniek aan het publiek te tonen. In ons collectieplan is het aankopen van dergelijk pointillistisch werk dan ook één van de prioriteiten.” De aankoop van het schilderij is mogelijk gemaakt met steun van de BankGiro Loterij, de Vereniging Rembrandt en haar Claude Monet Fonds en het VSBfonds.

Camille Pissarro (1831-1903), Het Hooien, Éragny (1887)

Het Hooien, Éragny
Op Het Hooien, Éragny
verbeeldt Pissarro de bedrijvigheid tijdens het hooiseizoen in het landelijke Éragny, waar de kunstenaar samen met zijn gezin van 1884 tot aan zijn dood in 1903 woonde. Het schilderij laat op overtuigende manier zien hoe Pissarro een persoonlijke variant van het pointillisme inzette om de kleureffecten en luminositeit van zijn werk te vergroten.

Met een datering van augustus 1887 valt het werk precies in de tijd dat Vincent van Gogh in Parijs verbleef. Tijdens deze periode, 1886-1887, vond er een radicale omslag in Van Goghs werk plaats. Geïnspireerd door de Franse moderne kunst en met name door de ervaren Pissarro, experimenteerde hij met heldere kleuren en nieuwe schildertechnieken. Vincent vond in ‘père Pissarro’ een soort mentor en hechtte veel waarde aan diens mening over zijn werk: “Verder sprak Pissarro er indertijd heel goed over en ik ben nog lang niet zover dat ik het kan schilderen zoals hij zei dat het moest”, schreef Vincent aan broer Theo over Pissarro’s kleureffecten. Het landelijke onderwerp van Het Hooien, Éragny zou Van Gogh zeer hebben aangesproken en sluit goed aan bij zijn eigen artistieke programma. Door de goede staat waarin het werk verkeert hebben de overtuigende kleureffecten, die Vincent van Gogh zo in Pissarro’s schilderkunst bewonderde, niets aan kracht ingeboet. Ook Theo van Gogh ervoer de aantrekkingskracht van dit schilderij en kocht het op 8 augustus 1887 direct van de kunstenaar voor de kunsthandel Boussod & Valadon in Parijs.

Camille Pissarro (1831-1903), Koeienhoedster bij ochtendzon (1887)

Koeienhoedster bij ochtendzon

Ook het onderwerp van de gouache is landelijk: een weide met een grazende koe die door een vrouw wordt voortgedreven. Tussen begin 1886 en de zomer van 1888 paste Pissarro met volle overtuiging het pointillisme toe in verschillende materialen. In deze gouache heeft Pissarro het pointillé overtuigend ingezet om de lichteffecten rondom de vrouw weer te geven. Het gebruik van complementaire kleuren, zoals de bruinrode verf waarmee Pissarro het werk signeerde op een groene ondergrond, is opvallend. Met dit werk heeft het Van Gogh Museum een prachtig voorbeeld van een pointillistische tekening weten te verwerven.

Ideale aanvulling op de collectie
De aanwinst van Het Hooien, Éragny is uniek te noemen, aangezien pointillistische werken van Pissarro zeer zeldzaam zijn. Tussen de zomer 1886 en het einde van 1887 produceerde Pissarro slechts vijftien doeken die vergelijkbaar zijn met Het Hooien, Éragny in de mate waarin de kunstenaar de pointillistische techniek uitwerkte. Door deze zeldzaamheid bevond een dergelijk werk van Pissarro zich nog niet in de Collectie Nederland. Ook op nationaal niveau is deze aankoop daarom waardevol.
“De bijzondere combinatie van factoren – het belang van een dergelijk werk voor ons begrip van Van Goghs Parijse experimenten in kleur en techniek, de uiterste zeldzaamheid van een dergelijk werk, het onderwerp van de voorstelling, de esthetische aantrekkingskracht, de bijzonder goede conditie van het doek en de historische band met Theo van Gogh – maakt Het Hooien, Éragny tot een schilderij dat ideaal bij onze collectie past”, aldus Axel Rüger.

Beneficiënten
De aankoop van het schilderij is mogelijk gemaakt met steun van de BankGiro Loterij, de Vereniging Rembrandt en haar Claude Monet Fonds en het VSBfonds. Deze organisaties stimuleren het openbaar kunstbezit in Nederland. In de afgelopen jaren heeft het Van Gogh Museum mede met steun van deze organisaties de schilderijen Vrouw op de Champs-Élysées bij nacht uit circa 1891 van Louis Anquetin, Pierre Bonnards Montmartre in de regen uit 1897 en De Seine bij Nanterre van Maurice de Vlaminck uit circa 1906-1907 kunnen aankopen.
Ook andere aanwinsten van het Van Gogh Museum van de afgelopen vijf jaar zijn nu te zien, in Nieuwe aanwinsten, Werken op papier, een selectie van 50 tekeningen en prenten die het Van Gogh Museum heeft aangeschaft om een context te geven aan het leven en werk van Van Gogh, waaronder niet eerder getoond werk van Gustave Doré, Jean-Francois Millet, Anton Mauve en Henri Toulouse-Lautrec.

Copyright 2005-2014 - Van Gogh Museum | Colofon | Disclaimer | Links