Onder de mangobomen op Martinique, 1887

Paul Gauguin (1848-1903)

  • Olieverf op doek, 89 x 116 cm
  • Van Gogh Museum, Amsterdam
    (Vincent van Gogh Stichting)

In het voorjaar van 1887 verkeerde Paul Gauguin in zulke slechte financiële omstandigheden dat hij besloot zijn heil elders te zoeken. Samen met zijn vriend Charles Laval vertrok hij naar Panama, waar hij twee weken aan het Panamakanaal werkte om wat geld te verdienen. Daarna reisde het tweetal naar Martinique. Dit eiland vormde de inspiratiebron voor vele kleurrijke schilderijen. Gauguin had een geromantiseerde kijk op Martinique, als een paradijselijk oord waar de vriendelijke bevolking nog dicht bij de natuur leefde.

Meer informatie over "Onder de mangobomen op Martinique"

Synthesisme

Deze stijl, die hij later zelf ‘synthetisme’ noemde, riep bij het publiek verschillende reacties op. De schilder Maurice Denis noemde de nieuwe schilderstijl ‘onaangenaam’. Een kunstcriticus zag werk van Gauguin op een expositie in Parijs en schreef: ‘[…] mensen met blauwe gezichten, groene zonnen, paarse bomen, kortom schier ieder voorwerp dat afgebeeld is heeft een andere kleur dan waarin het tot dusverre door het mensdom is gezien. Daarbij is alles gesmeerd dat het een lust is. Het zal mij benieuwen of dit ooit de kunst der Millets en Corots zal kunnen verdringen.’

Droom en fantasie

Van de twee vrouwen vooraan maakte Gauguin eerst een studie in pastel. Toch is de voorstelling geen zuivere impressie van de realiteit, ook al doen de verfstreepjes nog sterk aan het Impressionisme denken. Gauguin bracht fantasie en droombeelden in zijn werk en koos afwijkende kleuren om een bepaald gevoel over te brengen. De opmerkelijke compositie, met afsnijdingen en de hoge horizon, paste Gauguin vaker toe, bijvoorbeeld in zijn Portret van Van Gogh, zonnebloemen schilderend.

Idyllisch leven

Laval en Gauguin woonden vlakbij het strand, omringd door kokospalmen en fruitbomen - een dankbare omgeving voor een landschapschilder. In een brief aan zijn vriend Claude-Emile Schuffenecker beschreef Gauguin het idyllische leven dat hij leidde. Hij bleef zich verwonderen over de mensen die hij elke dag zag passeren en van wie hij ontelbare schetsen maakte, naar hij zei om hun karakter te kunnen doorgronden. Vooral de gracieuze bewegingen van de vrouwen, ondanks de zware lasten op hun hoofd, boeiden hem, evenals hun kleurige kleding. Onder de mangobomen vormt een prachtige weergave van deze indrukken. De gedempte, maar warme kleuren dragen bij aan de broeierige atmosfeer van het schilderij.

Poëzie

De broers Van Gogh waren echter enthousiast. Theo exposeerde begin 1888 een aantal van Gauguins schilderijen en keramische werkstukken in zijn kunsthandel. Vincent vertelde zijn zuster Wil in een brief over Onder de mangobomen, nadat het schilderij door Theo was aangekocht. Tegen zijn vriend Emile Bernard sprak hij over het doek als ‘hoogstaande poëzie’.

Copyright 2005-2014 - Van Gogh Museum | Colofon | Disclaimer | Links