Pietà (naar Delacroix), 1889

Vincent van Gogh (1853-1890)

  • Olieverf op doek, 73 X 60.5 cm
  • Van Gogh Museum, Amsterdam
    (Vincent van Gogh Stichting)
  • F 630

Deze Pietà - een voorstelling van Maria, rouwend bij de overleden Christus - is gebaseerd op een lithografie van Nanteuil naar een schilderij van Eugène Delacroix. Van Gogh maakte het werk in 1889, tijdens zijn verblijf in de inrichting van Saint-Rémy. Eigenlijk is het meer een variatie op het werk dan een kopie: de schilder nam het thema en de compositie over, maar voegde zelf de kleur en zijn persoonlijke handschrift toe.
De aanleiding voor dit werk was een ongelukje tijdens zijn ziekte, zoals hij schreef in een brief aan Theo: ‘die lithografie van Delacroix, La Pietà, was met nog andere bladen in de olie en de verf gevallen en beschadigd. Ik had er verdriet van - ondertussen ben ik bezig geweest die te schilderen en je zult het op een dag zien.’ De litho - met vlek - is bewaard gebleven.

Meer informatie over "Pietà (naar Delacroix)"

Religie

Religieuze werken zoals de Pietà vormen een uitzondering in het oeuvre van de schilder. Toch lijkt het niet toevallig dat Van Gogh dit onderwerp kopieerde. De inrichting van Saint-Rémy was gehuisvest in een oud klooster. Het sterk godsdienstige gedrag van de nonnen stoorde hem soms, maar toch vond hij ook wel steun in het geloof: ‘Ik ben niet onverschillig en in het lijden zelf geven godsdienstige gedachten me soms veel troost’.

Het lijkt niet onwaarschijnlijk dat de zieke en ‘onbegrepen’ Van Gogh zich wel met de lijdende Christus identificeerde. Sommigen benadrukken dan ook de gelijkenis van de schilder met de roodbaardige Christus-figuur in de Pietà en vooral ook met Lazarus in het schilderij naar Rembrandt. Of Van Gogh dat zelf zo bedoeld heeft, is echter niet bekend.


Improvisaties op oude meesters

De Pietà vormde het begin van een hele reeks van zulke schilderijen naar onder andere Daumier, Rembrandt en vooral naar Millet, die hem ook in zijn vroege werk regelmatig had geïnspireerd. Deze werken kon hij blijven maken, ook als hij - vanwege een crisis - niet naar buiten kon om te schilderen.
Over het kopiëren schreef hij aan Theo: ‘ik ben er toevallig mee begonnen en ik vind dat ik ervan leer en dat het vooral soms ook troost biedt. Mijn penseel beweegt dan ook tussen mijn vingers als een strijkstok over een viool en helemaal voor mijn genoegen.’

Copyright 2005-2014 - Van Gogh Museum | Colofon | Disclaimer | Links