Illusie en werkelijkheid

Naturalistische schilderijen, foto’s en film, 1875-1918

8 oktober 2010 - 16 januari 2011

In het laatste kwart van de 19de eeuw was het naturalisme een van de dominante stromingen in de schilderkunst. Deze fotografische stijl was grensoverschrijdend en waaierde uit over heel Europa en de Verenigde Staten. De kunstenaars kozen hun thema’s uit het dagelijkse, ‘moderne’ leven: arbeiders, boeren, de gegoede burgerij, alle sociale lagen van de bevolking kwamen aan bod.

In deze expositie wordt het naturalisme vanuit verschillende invalshoeken belicht: de thematiek, het schilderproces en de reacties van de critici en het publiek. Meer dan vijftig werken van veelal enorme afmetingen zullen te zien zijn in de tentoonstellingsvleugel.

Het naturalisme
Het naturalisme in de schilderkunst had betrekking op onderwerpen uit het dagelijks leven van de gewone mens. Kunstenaars trachtten de werkelijkheid zo dicht mogelijk te benaderen en maakten veelvuldig gebruik van fotografie. De composities, soms in opdracht van de overheid, werden geplaatst in musea en openbare ruimten zoals stadhuizen en scholen. Maar werden ook geëxposeerd op de Salon en meerdere Wereldtentoonstellingen.

Hubert von Herkomer, In staking (On Strike), 1891, in bruikleen van de Royal Academy of Arts, Londen

De centrale thema’s binnen het naturalisme zijn onder meer arbeid (op het land, de stad en in de industrie), religie en jeugd. De schilders namen vaak eenvoudige boeren als onderwerp of het harde leven van de arbeiders in de steden. De stijl van schilderen was bijzonder gedetailleerd en de werken lijken haast momentopnamen uit het echte leven. De onderwerpen op deze schilderijen waren echter zorgvuldig gecomponeerd en bedoeld om een verhaal, al dan niet met een moralistische boodschap, over te brengen. Vaak waren het dezelfde thema’s die de schrijver Emile Zola in zijn naturalistische romans en toneelstukken al had beschreven.

In de tentoonstelling worden ook enkele filmfragmenten getoond die gebaseerd zijn op de literatuur van Zola. Deze fragmenten laten de nauwe verwevenheid zien met de naturalistische schilderijen die daardoor tot leven lijken te komen.

Met Illusie en werkelijkheid. Naturalistische schilderijen, foto’s en film, 1875-1918 presenteert het Van Gogh Museum de eerste overzichtstentoonstelling over het naturalisme.

Rondeidingen
Op de volgende dagen en tijden is er een gratis rondleiding door de tentoonstelling:
Vrijdag: 18.30 uur (NL) en 19.30 uur (EN). Inschrijven kan bij de informatiebalie.
Zaterdag: 14 uur (NL) en 15 uur (EN). Geen inschrijving nodig.
Zondag: 14 uur (NL) en 15 uur (EN). Geen inschrijving nodig.

Tentoonstellingscatalogus
Illusie en werkelijkheid, Gabriel Weisberg e.a., Van Gogh Museum, 250 pagina’s, in Nederlands, Engels, Frans, Duits, Zweeds en Fins, € 34,95.

Platform Net Echt
Foam_Fotografiemuseum Amsterdam, EYE Film Instituut Nederland en het Van Gogh Museum werken samen in het platform Net Echt om om de diverse facetten van het naturalisme te belichten. Kijk voor meer informatie op www.net-echt.info.

filmstill 'La Terre'Filmvertoning La Terre in EYE Vondelpark
De stille film La Terre is in zijn geheel te zien in EYE Vondelpark op zondag 12 december om 16.15 uur.
Deze film, naar de gelijknamige naturalistische roman van Emile Zola, verhaalt van hebzucht, jaloezie en verraad binnen een Franse boerenfamilie. In zijn filmdebuut liet theaterregisseur Andre Antoine de studio's achter zich; hij filmde in de openlucht op het platteland en streefde een zo groot mogelijk realisme na.
Live muziek: Martin de Ruiter (accordeon), Janneke Groesz (dwarsfluit) Annie Tangberg (cello).

Zie de website van EYE voor meer infomatie over toegangsprijs, reserveren en routebeschrijving.

Begunstigers
Met dank aan de Turing Foundation, het Prins Bernhard Cultuurfonds, de BankGiro Loterij, Gemeente Amsterdam en de Vincent van Gogh Stichting voor hun genereuze steun voor de tentoonstelling Illusie en werkelijkheid. Naturalistische schilderijen, foto’s en film, 1875-1918.

De tentoonstelling zal na Amsterdam van 17 februari tot en met 15 mei 2011 gepresenteerd worden in het Ateneum Art Museum, Finnish National Gallery of Art in Helsinki.

Copyright 2005-2014 - Van Gogh Museum | Colofon | Disclaimer | Links