Poëzie van de nacht: De Sterrennacht boven de Rhône

Van Gogh had in 1888 in verschillende brieven geschreven over zijn verlangen om een sterrennacht te maken, zoals dit fragment laat zien:

‘Ik wil nu absoluut een sterrenhemel schilderen. Vaak heb ik het gevoel dat de nacht nog kleurrijker is dan de dag, gekleurd met violette, blauwe en de meest intense groene tinten.’

Het probleem was echter dat hij de sterrenhemel weliswaar het beste buiten kon waarnemen, maar dat hij ter plaatse, in het donker, moeilijk kon schilderen.

Directe waarneming
Het sterrenbeeld Grote beer uit 'De sterrennacht boven de Rhône' is aangegeven met een rode lijnGelukkig boden de straatlantaarns op de kade, langs de Rhône, voldoende licht om toch naar de directe waarneming te schilderen. Toch heeft Van Gogh de werkelijkheid enigszins gemanipuleerd, om nog een nog indrukwekkender firmament te krijgen. Vanaf zijn standpunt gezien lag de stad Arles in het zuidwesten; het sterrenbeeld de Grote Beer, dat hij aan de hemel weergaf, was echter in het noorden –achter hem– te zien.

Nacht: romantiek
De avondschemering en nacht riepen bij Van Gogh poëtische gevoelens op en religieusfilosofische gedachten: de nacht zette aan tot reflectie en creativiteit, de nacht gaf troost en hoop. De sterrennacht boven de Rhône, met Arles nietig onder een imposante sterrenhemel, geeft uitdrukking aan de grootsheid die Van Gogh voelde toen hij het schilderde. Hij versterkte de romantische lading nog door een verliefd paartje op de voorgrond te plaatsen.

Vincent van Gogh (1853-1890), De sterrennacht boven de Rhône, 1888, Musée d’Orsay, Parijs

Bekijk vergroting

Copyright 2005-2014 - Van Gogh Museum | Colofon | Disclaimer | Links