Van Gogh en Bernard: een kunstenaarsvriendschap

26 oktober 2007 - 27 januari 2008

Dit najaar is in het prentenkabinet een presentatie te zien over de bijzondere vriendschap tussen Van Gogh en Bernard. Schilderijen, tekeningen en brieven belichten hun intensieve uitwisseling van ideeën en kunstwerken, die begon tijdens Van Goghs verblijf in Parijs (1886-1888), en daarna werd voortgezet via een levendige correspondentie.

Emile Bernard (1868-1941), Zelfportret met portret van Gauguin, 1888, Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting
Het zelfportret dat Bernard opdroeg aan zijn ‘vriend Vincent’ is te zien, evenals enkele schilderijen waarvan Van Gogh schetsen stuurde aan Bernard.

Enthousiast pleitbezorger
Door een artistiek meningsverschil eind 1889 bloedde hun briefwisseling dood, maar de vriendschapsband bleef bestaan. Na Van Goghs overlijden in juli 1890 toonde Bernard zich een enthousiast pleitbezorger van het werk van zijn vriend. Hij schreef artikelen over hem, organiseerde zijn eerste solotentoonstelling in Parijs en publiceerde de vroegste boekuitgave van zijn brieven. Zo legde hij fundamenten voor Van Goghs wereldfaam. Deze niet te onderschatten rol van Bernard wordt eveneens belicht op de tentoonstelling. In een brief die Bernard vier dagen na de dood van Van Gogh schreef aan de kunstcriticus Albert Aurier doet hij op indringende wijze verslag van de begrafenis van Van Gogh en spoort Aurier aan om over hem te schrijven, ‘zodat iedereen weet dat zijn begrafenis een apotheose was, zijn grote geest en zijn groot talent zeker waardig’.

Wandelend paar

Vincent van Gogh (1853-1890), Wandelend paar (detail), 1888, privéverzamelingHoogtepunt van de tentoonstelling is Van Goghs schilderij Wandelend paar uit 1888. In zijn eerste brief aan Bernard uit Arles berichtte hij hem over ‘een studie waar ik echt iets van wil maken: matrozen die met hun liefjes terugkeren naar de stad, die zich met het vreemde silhouet van de ophaalbrug aftekent tegen een enorme gele zon.’
Ter illustratie maakte Van Gogh een uitgewerkte schets in zijn brief, en voegde notities toe om Bernard een indruk te geven van de kleuren. Na voltooiing van het schilderij was Van Gogh er echter ontevreden mee. Hij versneed het doek en bewaarde slechts één fragment, dat een matroos met zijn arm om zijn geliefde voorstelt.

De combinatie van dit schilderij met een afbeelding van de briefschets - op het formaat van het oorspronkelijke werk - en een landschap met ophaalbrug dat Van Gogh korte tijd later op dezelfde plek schilderde, biedt een unieke kans om Van Goghs werkproces van dichtbij te volgen.

Publicatie: Vincent van Gogh: Painted with words. The letters to Emile Bernard
De brieven van Van Gogh aan Emile Bernard typeren de uitwisseling van ideeën tussen twee bevlogen kunstenaars. Voor het eerst zijn de brieven, die oorspronkelijk in het Frans zijn geschreven, uitgebracht in combinatie met een Engelse vertaling aangevuld met facsimile’s van alle brieven en een rijkdom aan illustraties van de kunstwerken waar Van Gogh in deze periode aan werkte of waardoor hij zich liet inspireren.

Het boek verschijnt ter gelegenheid van de tentoonstelling Painted with words (tot en met 6 januari 2008) in The Morgan Library & Museum (New York) die de originele brieven bezit.

Vincent van Gogh: Painted with words. The letters to Emile Bernard, door Leo Jansen, Hans Luijten en Nienke Bakker, 320 pagina’s, 200 illustraties, Engels. Prijs: € 40 (hardcover), ISBN 978 0 8478 2993 4, uitgegeven door The Morgan Library & Museum/Van Gogh Museum/Rizzoli. Verkrijgbaar in de museumwinkel, via www.vangoghmuseumshop.nl en in de gespecialiseerde boekhandel.

Copyright 2005-2014 - Van Gogh Museum | Colofon | Disclaimer | Links