Kleurwetenschap en retoucheren

kleur, Retouches Reactie toevoegen

  

Een retoucheerpalet 

Van Gogh en zijn tijdgenoten pasten graag nieuwe kleurwetenschappelijke theorieën toe op de schilderkunst. Een vernieuwend aspect van de behandeling van De slaapkamer was voor mij de kans samen te werken met kleurenwetenschapper Roy Berns. Met zijn hulp werd het mogelijk om een ‘ideaal’ retoucheerpalet samen te stellen waarmee ik plekken zou kunnen bijwerken waar de verf verdwenen was (het zogeheten ‘inschilderen’). Met de retoucheerverf van het merk Gamblin – waarvan de spectrale eigenschappen van alle kleuren bekend zijn – konden we een ‘recept’ maken om verschillende plekken op het schilderij bij te werken. In een eerder stadium hadden we immers de kleuren op het schilderij exact gemeten. 

Daarbij was het belangrijk dat de retoucheringskleuren ook bij verschillende lichtbronnen blijven kloppen met de originele verf, zodat mijn retouches niet plotseling ‘veranderen’ als het schilderij in een ander licht wordt opgehangen. Ik was benieuwd hoe de uitkomst van deze wetenschappelijke aanpak om het retoucheerpalet samen te stellen zich zou verhouden tot de gebruikelijke benadering waarbij kleuren op het oog worden gemengd en vergeleken met de originele verf. 

Retoucheringsverf 

  

Proefondervindelijk 

Terwijl ik wachtte op de kleurrecepten en op enkele potjes met kleuren die ik nog niet in huis had, experimenteerde ik met de Gamblin-kleuren die we wel op voorraad hadden. Het bleek dat ik intuïtief precies die blauwe pigmenten koos die even later op basis van de berekeningen werden aanbevolen om te gebruiken voor de blauwe muren en de contouren van de deurpanelen (respectievelijk kobaltblauw en ultramarijn), gemengd met titaniumwit. 

 

De aanbevolen kleuren 

Het kostte me echter moeite het ongrijpbare chroomgeel van het voeteneinde van het bed samen te stellen. Dit werd bemoeilijkt door de verouderde, doorschijnende groen-bruine bovenlaag van de verf. Groot was mijn vreugde toen de aanbevolen set Gamblin-kleuren uit Amerika aankwam en inderdaad een zeer goede basis bleek te vormen voor retouches in het voeteneind van het bed (ruwweg gelijke hoeveelheden Napels geel donker en permanentgroen licht met wat dioxazine paars en titaniumwit eraan toegevoegd). 

Detail van het voeteneind van het bed na reiniging maar vóór retouchering

Detail van het voeteneind van het bed na reiniging maar vóór retouchering.

hetzelfde fragment na retouchering. Enkele oude resten bruine overschildering die niet veilig konden worden verwijderd, zijn met nieuwe retouches weggewerkt.

Hetzelfde fragment na retouchering. Enkele oude resten bruine overschildering die niet veilig konden worden verwijderd, zijn met nieuwe retouches weggewerkt.

 

Wetenschap en intuïtie 

Ik ben er absoluut zeker van dat ik in mijn eentje niet tot diezelfde keuze was gekomen, omdat vooral het nogal felle permanentgroen licht er in de pot niet als een voor de hand liggende kandidaat uitzag. Omdat ik met een basisset aan kleuren werkte, bleven de ouderwetse vaardigheden van de restaurateur toch van essentieel belang om de subtiele aanpassingen in kleur, textuur, dekking en opbouw in laagjes te verwezenlijken die op elk plekje van het schilderij nodig waren. Dus wat Van Gogh betreft lijkt het erop dat kleurenwetenschap en intuïtie heel goed kunnen samengaan. 

Retoucheringsmateriaal en -palet

Retoucheringsmateriaal en -palet

 .

Comments are closed.

Copyright © 2010 Van Gogh Museum - Ontwerp & realisatie: Bitfactory
RSS feed