Slaapkamergeheimen

De invloed van Delacroix

Van Gogh las in het handboek van Blanc niet alleen over de kleurtheorie zelf, maar ook over de toepassing van Chevreuls theorieën door de romantische kunstenaar Eugène Delacroix (1798-1863).  Delacroix paste het principe van optische menging toe door zijn kleurvlakken samen te stellen uit naast elkaar geplaatste complementaire kleurtoetsen. Daarnaast liet hij ook de kleurvlakken als geheel contrasteren, bijvoorbeeld door onder een blauwe lucht de muren van een gebouw oranje te kleuren. Van Gogh werd sterk beïnvloed door Delacroixs kleurgebruik.

Kleur om emoties kracht bij te zetten

Delacroix baseerde zich in zijn kunst dus op de wetenschappelijke theorieën van Chevreul, maar Van Gogh geloofde dat de kunstenaar kleur ook heel bewust inzette om een bepaalde sfeer op te roepen en emoties kracht bij te zetten. Van Gogh schreef vol passie over Delacroix’s beroemde schilderij Christus slapend tijdens de storm: ‘Ah – het mooie schilderij van EUG. DELACROIX […], hij [Christus] met zijn zacht citroengele aureool – slapend, oplichtend – in de dramatische violette, donkerblauwe, bloedrode vlek van de groep verbijsterde discipelen. Op de schrikwekkende smaragdgroene zee, die stijgt, steeds hoger stijgt tot helemaal bovenaan, tot de lijst. Ah – wat een geniale schets.’

Eugène Delacroix, Christus slapend tijdens de storm, ca. 1853

Een bijdrage aan de moderne kunst

Opvallend is hoe Van Gogh de kleuren in Delacroixs schilderij beschrijft vanuit hun emotionele effecten (bloedrood, schrikwekkend smaragdgroen). In de volgende post zal ik laten zien hoe hij ook de kleuren in zijn eigen werk in dergelijke, emotioneel geladen bewoordingen beschreef. Van Gogh zag zijn kleurgebruik als een van de meest onderscheidende kwaliteiten in zijn werk. Hij borduurde heel bewust voort op de verworvenheden van Delacroix op dit gebied en hoopte dat in zijn persoonlijke adaptatie zijn bijdrage aan de moderne kunst zou liggen.