Restauratie met een naaimachine

Onderzoekstechnieken, Voorbereiding Reactie toevoegen

 

De randen

Nauwkeurige bestudering van de randen van een schilderij, die meestal worden bedekt door de lijst, kan waardevolle aanwijzingen opleveren over veranderingen die in de loop van de tijd hebben plaatsgevonden, zoals plekken waar de kleur is verbleekt of latere aanpassingen in het formaat van het doek (beide onderwerpen komen in de blogs over De Slaapkamer nog aan de orde).

Naaien en strijken

Bij De Slaapkamer werd echter nog een andere merkwaardige ontdekking gedaan: de overblijfselen van twee rijtjes kleine gelijkmatige steken met lichtgekleurd garen door de spanranden die over de zijkanten van het spieraam zijn gevouwen.

Spanrand van De slaapkamer

De stiksels in het doek

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het is duidelijk dat iemand twee keer met een naaimachine langs de randen van het schilderij is gegaan, iets wat je nu, hoe zorgvuldig het ook is gedaan, de koude rillingen bezorgt als je eraan denkt. Deze ingreep was al bekend van andere schilderijen van Van Gogh uit de collectie die in de periode tussen 1926 en 1933 door de heer Traas zijn bedoekt, en ik herkende onmiddellijk de methode die deze restaurator destijds gebruikte. Met de naaimachine werden stroken stof als zoom aan de randen van het oorspronkelijke doek vastgestikt, zodat het beter op een  tijdelijk spanraam kon worden gespannen om het volgens de zogeheten Hollandse methode te bedoeken. Hierbij werden het oorspronkelijke en het bedoekingsdoek op het tijdelijke spanraam gespannen. Daarna werden ze op elkaar gelegd en met elkaar verlijmd door het textiel te impregneren met een mengsel van was en hars. Deze substantie werd met een strijkbout verspreid.

Kwetsbare verf

Om het kwetsbare impasto (dik opgebrachte verf) te beschermen, werd het schilderij tijdens het strijken met de afbeelding omlaag op een zachte ondergrond gelegd, bijvoorbeeld een vilten mat of een gladgestreken laag zaagsel. Maar dat betekende wel dat het schilderoppervlak tijdens dit proces niet in de gaten kon worden gehouden.

In het geval van De Slaapkamer is het opvallend hoeveel stijver en zwaarder het oorspronkelijke doek is geworden door de verstevigingsdoek met was. Jullie kunnen nu ongetwijfeld nog wel andere nadelen bedenken van deze methode, die in het verleden op grote schaal door restaurators werd toegepast!

Comments are closed.

Copyright © 2010 Van Gogh Museum - Ontwerp & realisatie: Bitfactory
RSS feed