Doek plus houten latten

Voorbereiding Reactie toevoegen

 

Achterkant

Zoals Fleur al schreef is De Slaapkamer een krachtig icoon van de westerse kunst  en zijn er van weinig andere schilderijen zo veel reproducties in omloop. Maar voor mij als restaurateur is deze foto van de achterkant van het schilderij minstens zo fascinerend, vanwege de informatie die hij geeft over de geschiedenis en de staat ervan. Hij herinnert ons eraan dat De Slaapkamer – net als elk ander schilderij – slechts zo duurzaam is als de som van de materialen waarvan het is gemaakt, namelijk verf op doek dat op een houten spieraam is gespannen.

Achterzijde van De slaapkamer

Achterzijde van De slaapkamer

 

Zelf de drager maken

In deze periode maakte Vincent doorgaans zelf de dragers voor zijn schilderijen door stukken doek, geknipt uit een grotere rol, te combineren met losse spieramen. Dit was goedkoper dan kant-en-klare schildersdoeken, te meer omdat hij de spieramen kon hergebruiken als hij het doek er eenmaal af had gehaald en opgerold in een kist naar Theo had gestuurd. Hij was zich terdege bewust van het belang van doeken en spieramen van goede kwaliteit, maar moest genoegen nemen met wat hij kon betalen.

In een brief over De slaapkamer klaagde hij dat de houten latten die hij gebruikte snel kromtrokken in de zon. Bovendien was hij bang dat het dunne doek dat hij gebruikte na een tijdje zou vergaan en weinig impasto zou verdragen, zodat zijn schilderijen vroeger of later zouden moeten worden bedoekt. Bij het bedoeken van een schilderij wordt een extra steundoek tegen de achterkant van het originele doek aangebracht.

 

Bedoeken

De kunstenaar heeft gelijk gekregen: De Slaapkamer is al twee keer bedoekt, voor het laatst in 1931, toen het bedoekte schilderij ook op een nieuw, steviger spieraam werd gespannen. Wat op de achterkant van De Slaapkamer te zien is, komt dus niet van Vincent: het zijn twintigste-eeuwse toevoegingen.

3 reacties voor “Doek plus houten latten”

  1. [...] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door Van Gogh Museum. Van Gogh Museum heeft gezegd: Slaapkamergeheimen: Doek plus houten latten http://goo.gl/fb/PylU [...]

  2. Johanna Diependaal zegt:

    Beste Ella Hendriks,

    Van Gogh was bang dat zijn dunne doeken op den duur zouden bezwijken onder zijn stevig impasto. Daarom zou in de loop der tijd een steundoek moeten worden aangebracht op de achterkant van het schilderij. De schilder spreekt in zijn brief van ‘rentoiler’. In het Engels werd dit vertaald met ‘lining’. In de bovenstaande blog-tekst is dit begrip naar het Nederlands vertaald als ‘verdoeken’.
    ‘Verdoeken’ werd in de tijd van Van Gogh en trouwens ook nog lang daarna gebruikt als term om een bedoeking aan te duiden. In de huidige tijd spreken we van ‘bedoeken’ als er een steunlaag wordt aangebracht, terwijl ‘verdoeken’ wordt gereserveerd voor het transponeren van de verflagen naar een volledig nieuwe textiele drager. Dit ter aanvulling op het restauratieverhaal dat ik in de komende tijd graag zal blijven volgen.

    Veel wijsheid gewenst bij deze spannende onderneming!
    JD

  3. jolein zegt:

    Beste Johanna,

    Je hebt helemaal gelijk met je verhaal over het verschil tussen bedoeken en verdoeken, hartelijk dank voor je opmerkzaamheid! We hebben de vertaalfout inmiddels hersteld.

    vriendelijke groet, mede namens Ella,

    Jolein

    Van Gogh Museum

Copyright © 2010 Van Gogh Museum - Ontwerp & realisatie: Bitfactory
RSS feed